İthaf
Ey kurtaramadığım,
Duy beni.
Anlamaya çalış bu sade sözlerimi, zira utanırım gayrısından.
Kelamın sihrine malik değilim ben, yeminle.
Bir bulut yahut bir ağaç misali, sükut ile konuşurum seninle.
Bana can veren şey senin ecelin oldu.
Bir devrin kapanışını yeni bir şafak sandın sen,
Hıncın ilhamını lirik bir ahenk,
Kör kuvveti, kusursuz bir suret belledin.
İşte Lehistan’ın sığ nehirler vadisi. Ve beyaz sislere
Uzanan muazzam bir köprü. İşte viraneye dönmüş bir şehir
Ve ben seninle böyle dertleşir iken,
Rüzgâr savuruyor martı çığlıklarını mezarının üstüne.
Nedir ki bir şiir, eğer kurtaramıyorsa
Milletleri yahut insanları?
Resmî yalanlara suç ortaklığından,
Birazdan gırtlağı kesilecek sarhoş naralarından,
Mektepli genç kızların kıraatinden başka nedir.
İyi şiir yazmaya heves edip de beceremeyişim,
Şiirin kurtarıcı gayesini bunca geç idrak edişim,
Budur ve yalnızca budur kurtuluş dediğin.
Kabre darı dökerlerdi eskiden, yahut haşhaş tohumu
Kuş donuna girip gelen ölüler rızıklansın diye.
Bu kitabı senin için bırakıyorum buraya, ey yitip giden,
Ki bundan böyle musallat olmayasın bize.
Mütercim: Özgür Bağlıyalnız
Przedmowa
Ty, którego nie mogłem ocalić,
Wysłuchaj mnie.
Zrozum tę mowę prostą, bo wstydzę się innej.
Przysięgam, nie ma we mnie czarodziejstwa słów.
Mówię do ciebie milcząc, jak obłok czy drzewo.
To, co wzmacniało mnie, dla ciebie było śmiertelne.
Żegnanie epoki brałeś za początek nowej,
Natchnienie nienawiści za piękno liryczne,
Siłę ślepą za dokonany kształt.
Oto dolina płytkich polskich rzek. I most ogromny
Idący w białą mgłę. Oto miasto złamane
I wiatr skwirami mew obrzuca twój grób,
Kiedy rozmawiam z tobą.
Czym jest poezja, która nie ocala
Narodów ani ludzi?
Wspólnictwem urzędowych kłamstw,
Piosenką pijaków, którym ktoś za chwilę poderżnie gardła,
Czytanką z panieńskiego pokoju.
To, że chciałem dobrej poezji, nie umiejąc,
To, że późno pojąłem jej wybawczy cel,
To jest i tylko to jest ocalenie.
Sypano na mogiły proso albo mak
Żywiąc zlatujących się umarłych – ptaki.
Tę książkę kładę tu dla ciebie, o dawny,
Abyś nas odtąd nie nawiedzał więcej.
Czesław Miłosz
