Son Güncelleme: 04.07.2023

Nüsha-i âşufte-i dîvân-ı ömrüm sorma hîç
Hat galat imlâ galat inşâ galat ma’nâ galat

İtikadımızca, lisanın ehemmiyetini idrak etmiş bulunuyoruz; nitekim isimleri Âdem aleyhisselam’a Allahûteâla öğretmiştir. Bu sebeple her şey ismiyle müsemmadır. İsim verebiliyor oluşumuz ünsiyetimizle doğrudan alakalı. İnsan konuştuğu şeye dönüşür. Kullandığı kelimeler, kurduğu cümleler, tekellüm ettiği lisan; beşeri, insan mertebesine nakleder. Oradan da -talip olanlar ve mürüvveti olanlar- daha üst mertebelere çıkabilirler. Dünyadaki binlerce dil arasından konuştuğumuz dil Türkçe. Dilimiz bizim ilimiz, Türkçe bizim vatanımızdır. Türkîce, bin küsur senedir bizi biz yaptı. İtikadımız üzre mana kazanan, aruz vezni ile şekillenen raksan lisanımız dillerden bir dil değildir. İnsanlıktan daha üst mertebeye talip olanların lisanıdır. Kendilerini kâinatın, vatanını da cihanın merkezine koyamayan, zevk-i selîmini yitirmiş kimselerin asla idrak edemeyeceği bir mesele bu. Onlar ‘savaş’ ile ‘harb’i, ‘kırmızı’ ile ‘al’ı eş anlamlı zannededursunlar; biz kelimelerle hemhâl olalım. Cumhuriyetin ilk senelerinde uydurulan belki binlerce kelime ve ek var. Gayrimüslim dillerinden alınan zevksiz, sığ kelimeler var. İtikadımızla tezat oluşturan kelimeler var. Burada, fark ettiğimiz, kulaklarımızı tırmalayaduran bu kelimelere yer verdik ve sizinle paylaşmak istedik. Zevk-i selîmimizi yitirmeyelim inşallah. Bir de gündelik siyaset içerisinde boğulmadan, bin yıldır kullanageldiğimiz elifbayı; bu elifba ile yoğrulagelmiş lisanımızı, Yunusların, Karac’oğlanların, Fuzulîlerin, Nâbîlerin, Orhan Velilerin bu elifba ile düşünmüş ve yazmış olduğunu; her bir kelimenin üzerine binlerce âlimin, hâfızın, ümeranın, şairin tefekkür etmiş olduğunu; gâvurların kulaklarına dahi, bu lisân-ı Türkînin tınısının bir melodi gibi geliyor oluşunu; Dil Kurumunun tahayyülündeki gibi, dillerin uydurularak oluşmuş lafızlardan ibaret olmadığını; Türkçeden Kur’anî kelimelerin tardedilmesi tasavvurundan Cumhuriyetin henüz ilk senelerinde vazgeçilmesine rağmen 27 Mayıs ile birlikte bu tasavvurun tekrardan devletin resmî siyaseti hâline getirilişini, Kur’an ve hadisler olmadan Türklerin ‘edemeyeceğini’, ‘eyleyemeyeceğini’, ‘yazamayacağını’, ‘geçemeyeceğini’, ‘olamayacağını’ unutmayalım.

Buradaki kelimeler, müteradif değil, yani birbirleri yerine eş manalı olarak kullanılabilecek tıynette kelimeler değil. Yani ‘yanıt’ ile ‘cevap, ‘sorumluluk’ ile ‘mes’uliyet’ müteradif zannedilmesin. Biz yanlışı doğru ile tahvil etme niyetiyle bu ‘lügat’i oluşturduk. Bunu söylerken de sol taraftaki kelimelerin tümüyle yanlış olduğunu da iddia etmiyoruz, basitçe diyoruz ki -uydurukça olanlar hariç- bu kelimeler bizim kastettiğimiz manayı taşıyamaz, bu bakımdan yanlıştırlar.

Uydurukçaları kalın, tarzancaları meyyâl (italique) yazı tipi ile yazdık. Biiznillah, giderek daha çok kelime ekleyecek, lügati genişleteceğiz.

1. …sel/sal(Siyasal-Kimyasal): …î (Siyasî-Kimyevî)
2. A’dan z’ye: Elif’ten be’ye
3. A4Kâğıdı: Eser-i cedit kâğıdı
4. Abartı: Mübalağa
5. Absürt: Saçma, malayani
6. Acun-Evren–Kozmos: Kâinat, cihan, âlem
7. Adıl: Zamir
8. Alfabe:Elifba
9. Alışkanlık:Âdet, itiyat, iptilâ
10. Açı: Zaviye
11. Açık arttırma: Mezat
12. Açıklama: İzah, tafsil, şerh, izhar
13. Açılış: Tören, küşat
14. Aday:Namzet
15. Adisyon: Hesap
16. Adlandırmak:Tesmiye etmek
17. Aforizma: Vecize
18. Agnostisizm: Laedriye
19. Agresif-Saldırgan:Mütecaviz, azgın
20. Ajitasyon:Tahrik
21. Akıcı-Akışkan:Seyyal, mâyî
22. Akım:Cereyan, seyyâle
23. Akrostiş: Muvaşşah, müveşşah
24. Aksan: Şîve
25. Aktivite–Etkinlik: Faaliyet
26. Aktivizm-Eylemcilik: Fiiliye
27. Aktüel: Yevmî, güncel
28. Alaşım: Halita
29. Albay: Miralay
30. Algı: İdrak
31. Alıntı: Muktebes
32. Alıntı yapmak: İktibas etmek
33. Alıştırma: Talim, temrin
34. Amaç: Hedef, maksat, dilek, istek, gaye, murat, niyaz
35. Ambalaj: Mahfaza
36. Ambiyans: Hava
37. Anafor: Girdap, burak
38. Analitik: Tahlîlî
39. Analitik geometri: Hendese-i hilye, tahlîlî hendese
40. Analiz: Tahlil
41. Anarşi: Fevzâ, kargaşalık
42. Anatomi: Teşrih
43. Anemi: Fakrüddem
44. Anıt: Abide
45. Anlatım: İfade, tabir
46. Anonim: Lâedrî
47. Anons: Tefhimat
48. Anons etmek: İlân etmek, tefhim etmek, duyurmak
49. Anormal-Normal: Gayritabii-Alelâde
50. Anmak: Zikretmek
51. Anti: Muzad
52. Antiklor: Muzaddıklor
53. Antiseptik: Muzaddıtaaffün
54. Antoloji:Güldeste, müntehebat
55. Antre: Medhal
56. Antrenman: İdman
57. Antrparantez: İstitrat (kabilinden)
58. Apartman: Akâret
59. Apolet: Omuzluk
60. Argüman-Kanıt: Delil, âyet, burhan, hüccet, güvah
61. Armağan: Hediye, bahşiş, ihsan, atıye
62. Aşırı: Müfrit
63. Antropoloji: Mebhasülbeşer
64. Atar damar-Toplar damar: Şiryan, verid
65. Atık, kalıntı: Bakıye, artık
66. Anı: Hatıra
67. Anımsamak: Hatırlamak, yâdetmek
68. Anlam: Mana, meal
69. Anlamdaş: Müteradif
70. Anlaşma: İttifak
71. Anlaşmazlık: İhtilaf, çekişme
72. Aracı: Kabzımal, vasıta, mutavassıt
73. Araç: Vasıta
74. Araştırma: Tahkikat
75. Ardıl: Halef
76. Ardışık: Mütevalî
77. Aristokrat: Zâdegân
78. Aritmetik: Hesap
79. Aroma-Parfüm-Koku: Rayiha, amber, misk
80. Arşiv: Mahzen, mahzen-i evrak
81. Artist: Sanatkâr
82. Asal: Esas, başlıca
83. Asimilasyon: Temessül
84. Asimilatör: Mümessil
85. Asistan: Muid
86. Astrofizik: Gök fiziği
87. Astronom-Gök bilimci: Müneccim
88. Astronomi: Felekiyat
89. Aşama: Merhale, kademe, mertebe
90. Ataerkil-Patriarşi–Patriarkel: Pederşâhî
91. Atama: Tayin
92. Atamak: Tayin etmek
93. Atılım: Hamle
94. Avans: Mahsuben
95. Avusturya: Nemçe, Nemse
96. Ay ışığı: Mehtap
97. Aydın-Entelektüel: Münevver
98. Aygıt: Cihaz, alet
99. Ayrıcalık: İmtiyaz
100. Ayırım-Ayrım: Tefrik
101. Ayrıntı-Detay: Teferruat
102. Ayrıntılı: Mufassal, tafsilatlı, tefferruatlı
103. Azınlık-Çoğunluk: Ekalliyet-Ekseriyet
104. Bagaj: Bohça
105. Baget: Çubuk, değnek
106. Bağımlı: Tâbi
107. Bağımlı: Müptela
108. Bağımlılık: Mukayyet, tâbiiyet
109. Bağıntı: Münasebet
110. Bağıntı, Görelik: İzafet
111. Bağıntıcılık, Görecilik, Rölativizm: İzafiye
112. Bağış: Teberru, hibe, ihsan
113. Bağışık-Bağışıklık: Muaf-Muafiyet
114. Bağımsız: Hür, serbest, müstakil
115. Bağımsızlık: İstiklâl
116. Bağlaç: Rabıt edatı
117. Bağlantı-Kontak: İrtibat
118. Bağlılık: Rabıta
119. Bağnaz-Fanatik: Mutaassıp
120. Bakanlık: Nezaret
121. Bakış açısı-Perspektif: Noktainazar, zaviye
122. Bakteriler: Uzeyvat
123. Balans-Denge: Muvazene
124. Bandaj: Sargı
125. Banyo: Hamam
126. Banyo yapmak, duş almak: Yıkanmak, yunmak, ağarmak, çimmek, hamam yapmak
127. Barış: Sulh, musalaha
128. Basın: Matbuat
129. Basınç: Tazyik
130. Basma, basılı: Matbu
131. Baş yapıt: Şaheser
132. Başarmak: Muvaffak olmak
133. Başkalaşım: İstihale
134. Başkan: Reis, server, mîr, bey, emîr, âmir
135. Başlık: Serlevha
136. Başvuru: Müracaat
137. Bay: Bey
138. Bay bay: Allahaısmarladık, güle güle, sağlıcakla
139. Bayan: Kadın, hanım, avret
140. Bayındır-Bayındırmak: Mamur-imar etmek
141. Beceri: Maharet, hüner
142. Beğeni: Takdir, zevk
143. Bej: Balrengi, sazrengi
144. Belge–Doküman: Evrak, vesika
145. Belgeleme: Tevsik etme
146. Belirgin: Aşikâr, bariz
147. Belirlenimcilik–Determinizm: Muayyeniyetçilik
148. Belirteç: Zarf
149. Belirti: Âraz, alâmet, nişan, işaret
150. Belirtmek: Tebarüz ettirmek
151. Bellek: Hafıza, zihin, hatır, zakire
152. Besin: Gıda, rızık
153. Betim: Tasvir
154. Beyincik: Dimağçe
155. Biçim: Şekil
156. Bildirmek: Tebliğ etmek, ilâm etmek
157. Bildiri: Beyanname
158. Bileşik: Mürekkep, birleşik
159. Bilgin: Âlim, bilge
160. Bilim: Marifet, tecrübi ilim
161. Bilinç: Şuur
162. Bilinen: Malum
163. Bilinmez, belirsiz: Meçhul
164. Binek hayvan: Binit, merkep
165. Birey: Fert
166. Bireyci–Endividüalist: Ferdiyetçi
167. Bireycilik–Endividüalizm: Ferdiyetçilik, ferdiye
168. Birikim: Müktesebat, teraküm
169. Birleşikgiller: Mürekkebe
170. Bisiklet: Çifteker
171. Bitki: Nebat
172. Biyografi: Serencam
173. Biyoloji: Hayatiyat
174. Blokhavz: Küçük istihkâm, korugan
175. Botanik: Nebatat
176. Bölge: Mıntıka, saha, alan
177. Bölüm-Departman: Kısım
178. Branş: Dal
179. Broşür: Cönk, icalet
180. Bröve: Nişan
181. Buluş: Keşif, icat
182. Bulaşıcı: Sâri
183. Bulaşmak: Sirayet etmek
184. Bunalım: Buhran, hafakan, sıkıntı
185. Caymak: Vazgeçmek
186. Cinsel: Cinsî
187. Cop/Jop: Değnek
188. Çaba: Güç, gayret, ceht
189. Çağdaş-Modern: Muasır, asrî
190. Çağrı: Davet
191. Çağrışım: Tedai
192. Çalıştay: İstişari içtima
193. Çekici: Cazip
194. Çekimser: Müstenkif
195. Çelişki: Tenakuz, tezat
196. Çeşitli: Muhtelif
197. Çeviri: Tercüme
198. Çevirmen-Çeviren: Tercüman-Mütercim
199. Çıkar: Menfaat
200. Çizelge: Cetvel
201. Çizim: Tersim
202. Çoğul: Cemi
203. Çoğunluk-Azınlık: Ekseriyet-Ekalliyet
204. Çözüm: Çare
205. Çözümlemek: Tahlil etmek, halletmek
206. Danışman: Danişment, müşavir
207. Danıştay: Devlet şûrası
208. Dayanışma: Tesanüt
209. Data: Muta
210. Davranış: Amel, muamele
211. Dayanak: Mesnet, isnat
212. Dayanıklılık: Metanet
213. Danışman: Müşavir
214. De fakto: Bilfiil, fiilen
215. Dedikodu: Gıybet, kılükal
216. Dedikoducu: Kovcu, gıybetçi, gammaz, nemmam, dilçeviren
217. Değinmek: Temas etmek
218. Değer: Kıymet
219. Dejenerasyon:Yozlaşma
220. Dekan: Âmid
221. Delege: Murahhas
222. Demagoji: Lafazanlık
223. Demeç: Beyanat
224. Denetim-Kontrol: Murakabe
225. Deney: Tahlil
226. Deneyim: Tecrübe
227. Deneysel: Tecrübî
228. Denge-Balans: Muvazene
229. Departman-Bölüm: Kısım
230. Deprem: Zelzele
231. Depresyon: İnhifaz
232. Dergi: Mecmua
233. Desen: Nakış, nigâr
234. Despot, diktatör: Zorba, müstebit
235. Destroyer: Muhrip
236. Devrim: İhtilâl, inkılap
237. Detay-Ayrıntı: Teferruat
238. Determinant: Dâlle (matematik)
239. Determinizm-Belirlenimcilik: Muayyeniyetçilik, icabiye
240. Deyim: Tabir, ıstılah
241. Dışkı: Gaita, kazurat
242. Dışlamak: Dikkate almamak, kale almamak, tardetmek, itibar etmemek, hariçte tutmak
243. Dikey: Amudi
244. Dilekçe: Arzuhâl
245. Dilemma-İkilem: İkircim, tasım, kıyas-ı mukassim
246. Dinamik: Kuvvani
247. Dinamizm: Kuvvaniyet
248. Direkt:Doğrudan, dosdoğru, diktepe
249. Direnç: Mukavemet
250. Dişil–Eril: Müennes-Müzekker
251. Dizayn: Tasavvur
252. Dize: Mısra
253. Dizgi: Tertip
254. Diyalektik: Cedel
255. Doçent: Muallim, muallime
256. Dogmatizm–İnakçılık: Îkaniye
257. Doğa: Tabiat
258. Doğal: Tabii
259. Doğaçlama–Spontane: İrticalen
260. Doğrulamak: Teyit etmek
261. Doğuştan: Fıtri
262. Doğuştancılık–Nativizm: Fıtriye
263. Doktrin-Öğreti: Meslek
264. Doktor: Hekim, tabip
265. Doku: Nesiç
266. Dokunulmazlık: Masuniyet
267. Dolaşım: Deveran
268. Dolaylı-Endirekt: Bilvasıta
269. Dominant: Hâkim, baskın
270. Donanım-Ekipman: Teçhizat
271. Doyum: Tatmin
272. Doküman-Belge: Evrak
273. Dönem: Devre
274. Dönence: Medar
275. Dönüşmek: Tahavvül etmek
276. Döşeme: Mefruşat
277. Duraksama: Tereddüt, duraklama, tevakkuf
278. Duruşma: Mahkeme
279. Durum: Vaziyet, hâl, ahval
280. Duyarlı: Hassas
281. Duygu: His
282. Duygusal: Hissî
283. Duyum: Haber, istihbarat, ihsas
284. Duyuru: İlan
285. Düello: Mubâreze
286. Dürtü: Muharrik, ilca, tahrik eden
287. Düşey: Şakulî
288. Düşsel: Hayalî
289. Düşünce: Fikir
290. Düşünsel: Fikrî
291. Düşünür: Mütefekkir
292. Düzen-Sistem: Nizam, tertip
293. Düzenek-Mekanizma: Tertibat
294. Düzenlemek: Tanzim etmek
295. Düzenlemek: Tertip etmek, hazırlamak
296. Düzey: Seviye
297. Düz yazı: Nesir
298. E-mail: Elektronik posta
299. Eder: Fiyat
300. Edilgen: Meçhul çatı
301. Edilgi: İnfial
302. Efekt: Malûl
303. Egemen: Hâkim
304. Egemenlik-Hegemonya: Hâkimiyet
305. Egoist: Hodbin, nefsani
306. Egzersiz: İdman, tâlim
307. Eğilim: Temayül
308. Eğitim: Tahsil, talim, terbiye
309. Eğretileme-Metafor: İstiare, mecaz
310. Ekipman-Donanım: Teçhizat
311. Eklem: Mafsal
312. Eksi: Nakıs
313. Eksper: Muhammin
314. Ekonomi: İktisat (Tasarruf)
315. Ekstrem: Uç
316. Ekvator: Hattı istiva
317. Eleştiri: Tenkit
318. Elips-Oval: Söbü
319. Elit: Seçkin, güzide, mümtaz
320. Empati: Hemhâl
321. Endirekt-Dolaylı: Bilvasıta
322. Endividüalist–Bireyci: Ferdiyetçi
323. Endividüalizm–Bireycilik: Ferdiyetçilik, ferdiye
324. Endüstri: Sanayi
325. Endüstriyel: Sınai
326. Entelekt: Müdrike, anlık
327. Enteresan-İlginç: Alâkabahş, tuhaf, dikkat çekici
328. Enternasyonal-Uluslararası: Beynelmilel
329. Epistemoloji: İlmiyat
330. Erat: Neferat, efrat
331. Erdem: Fazilet
332. Eril–Dişil: Müzekker-Müennes
333. Eristik–Didişimcilik: Müşâgabe
334. Erotik: Şehvanî, kösnül
335. Erozyon: İtikâl, aşınma
336. Esin: İlham
337. Esinlenmek: Mülhem olmak
338. Espri: Nükte
339. Estetik: Bediiyat, istihsani
340. Eş cinsel–Homoseksüel: Lûtî (Livâta)
341. Eşey: Cins, cinsiyet
342. Eşgüdüm–Koordinasyon-Uyum: Ahenk, mutabakat
343. Eşitlik: Müsavat
344. Eşlik: Refakat
345. Eş sesli: Hemmam
346. Eleman–Öğe: Unsur
347. Empoze etmek: Dayatmak
348. Engelli: Mazur, özürlü
349. Entelektüel–Aydın: Münevver
350. Etik: Ahlâkiyat
351. Etiket: Yafta
352. Etimoloji: İştikak ilmi, kök ilmi
353. Etiyopya: Habeş, Habeşistan
354. Etkinlik–Aktivite: Faaliyet
355. Etken-Faktör: Müessir, amil
356. Etki: Tesir
357. Etkin-Aktif: Faal
358. Etnik: Kavmî
359. Eylem: Fiil, amel, hareket, faaliyet
360. Evre: Safha, merhale
361. Evren-Acun: Kâinat, cihan, âlem
362. Evrensel: Cihanşümul, âlemşümul
363. Evrim: Tekâmül
364. Faktör-Etken: Müessir, amil
365. Finans: Maliye
366. Filoloji: Lisaniyat
367. Fiyonk: Kelebek
368. Fizyoloji: Garîziyat
369. Fetüs: Cenin
370. Fobi: Havf
371. Folklor: Halkiyat
372. Fon: Masraf
373. Fonksiyon-İşlev: Faaliyet, uf’ule
374. Fonksiyonel–İşlevsel: Uf’ulevî
375. Form: Şekil
376. Fotokopi–Tıpkı çekim: Teksir
377. Fotokopiçekmek: Teksir etmek, çoğaltmak
378. Fotokopi makinesi: Teksir makinesi
379. Galaksi: Gök ada
380. Garaj: Arabalık
381. Garanti: Taahhüt, teminat
382. Geçerli: Rayiç, cari
383. Geçici: Muvakkat
384. Geçiş: İntikal
385. Gelecek: İstikbal
386. Gelenek-Geleneksel: Örf, anane-an’anevi
387. Gelişim: Neşvünema
388. Gelişme: İnkişaf
389. Genel: Umumî
390. Genelge: Tamim
391. Genelev: Umumhane, kerhane
392. Genellikle: Umumiyetle
393. Gensoru: İstizah
394. Geometri: Hendese
395. Gerçekleşmek: Tahakkuk etmek
396. Gereç: Levazım, malzeme
397. Gereksinim: İhtiyaç, hacet
398. Gerektirmek: Mucip olmak
399. Gerici: Mürteci
400. Gerilim: Tevettür
401. Gezegen: Seyyare
402. Gezi: Seyahat
403. Gider: Masraf, sarfiyat
404. Girişim: Teşebbüs
405. Giyecek: Elbise, esvap, giysi
406. Gizem: Sır
407. Gizemli: Esrarengiz
408. Global-Küresel: Kürevî
409. Gök bilimci–Astronom: Müneccim
410. Göksel: Semâvî
411. Gömü: Define
412. Gönderme: Atıf
413. Göndermek: İrsal etmek
414. Göreceli: İzafi
415. Görelik, Bağıntı: İzafet
416. Görecilik, Bağıntıcılık, Rölativizm: İzafiye
417. Görev: Vazife
418. Görüngücülük-Olaycılık: Hâdisiye
419. Görüş: Noktainazar
420. Gözlem evi: Rasathane
421. Gözlem: Müşahede
422. Gramer: Sarf ve nahiv
423. Grup: Küme, öbek
424. Güdü: Saik
425. Güçlük: Meşakkat
426. Güldürü–Komedi: Mizah
427. Gülümsemek: Tebessüm etmek
428. Gündelik: Günlük, yevmiye
429. Gündelik: Günlük, yevmî
430. Gündelik: Alelâde
431. Gündem: Ruznâme
432. Güven: İtimat
433. Güvence: Teminat
434. Güvenlik: Asayiş, emniyet
435. Handikap: Mâni, engel, müşkülât
436. Hegemonya-Egemenlik: Hâkimiyet
437. Hemoroit: Basur
438. Hıristiyan: Tersâ
439. Hipertofi: Dahamet, şişkinlik
440. Homojen: Mütecanis
441. Homoseksüel-Eş cinsel: Lûtî (Livâta)
442. Hoşgörü: Müsamaha
443. Hidrat: Mâiyet
444. Hijyen: Sıhhiye, hıfzıssıhha
445. Hijyenik: Sıhhî
446. Hipotez-Varsayım: Faraziye
447. Humor: Şetaret
448. İdeal: Mefkûre
449. İdeler: Müsül
450. İdol: Put
451. İç tüzük: Dâhilî nizamname
452. İçerik: Muhteva
453. İçermek: İhtiva etmek
454. İç güdü: İnsiyak, sevkitabii, tıynet, hilkat, cibillet, garîze
455. İç güdüsel: İnsiyakî
456. İçten: Samimi, kalbî, yürekten
457. İçyüz: Bâtın
458. İkilem–Dilemma: İkircim, tasım, kıyas-ı mukassim
459. İlçe: Kaza
460. İletişim–Komünikasyon: Haberleşme, muhabere
461. İletken: Nakil, nakleden
462. İlişik, ilgi: Alaka
463. İlişki: Münasebet, temas
464. İlginç-Enteresan: Alakabahş, tuhaf, dikkat çekici
465. İlgililik: Taalluk
466. İlkbahar: Bahar, ilkyaz
467. İlke–Prensip: Umde
468. İlkel: İptidaî
469. İmitasyon: Taklit
470. İmrenmek: Gıpta etmek
471. İncelemek: Tetkik etmek
472. İndirgeme: İrca etmek
473. İnsanlık: Beşeriyet
474. İntegral: Temâmi
475. İrdelemek: Tetkik etmek
476. İstek: Arzu, rağbet, metil
477. İstilacı: Müstevli
478. İşletme: Müessese
479. İşlev–Fonksiyon: Faaliyet, uf’ule
480. İşlevsel–Fonksiyonel: Uf’ulevî
481. İşteşlik: Müşareket
482. İyelik: Sahiplik, mülkiyet
483. İyelik eki: Mülkiyet zamiri
484. İzlenim:İntiba
485. İzolasyon: Tecrit
486. İzolatör: Müfrit
487. Jenerasyon: Nesil, kuşak
488. Jeoloji: Arziyat, ilmülarz, tabakatülarz
489. Jüpiter: Müşteri
490. Kalıtım: Veraset, ırs
491. Kalite: Vasıf
492. Kamuoyu: Efkârıumumiye
493. Kamulaştırmak: İstimlâk etmek
494. Kanal: Ark
495. Kanı: Kanaat, rey, fikir
496. Kanıt-Argüman: Delil, âyet, burhan, hüccet, güvah
497. Kapital: Sermaye
498. Kapsam: İhtiva
499. Karaborsa: İhtikâr
500. Karakter: Seciye, şahsiyet
501. Karantina: Tahaffuz
502. Karizma: Şükûh
503. Karma: Muhtelit (bi-şart-şey)
504. Karşılıklı: Mütekabil
505. Karşıt: Hilâf
506. Karşıt: Zıt
507. Karşıtlık: Tezat
508. Kategori: Mukule, zümre, sınıf
509. Kategorik: Makuli
510. Katkı: İlâve, iştirak
511. Katman:Tabaka
512. Kavram: Mefhum
513. Kaynak: Memba
514. Kesik: Şerha
515. Kısır döngü: Fasit daire
516. Kısıtlamak: Tahdit etmek
517. Kız çocuğu-Erkek çocuğu: Kerîme (Baş tacı)-Mahdun (Hizmet edilen)
518. Kinematik: Harekiyat
519. Klas: Zümre
520. Klinik: Seririyat
521. Koku-Aroma-Parfüm: Rayiha, amber, misk
522. Kolektif: Müştereken, imece usulü, maşerî
523. Komedi-Güldürü: Mizah, mudhike
524. Komisyon: Encümen
525. Komut: Emir
526. Komuta: Kumanda
527. Komutan: Kumandan
528. Komünikasyon-İletişim: Haberleşme, muhabere
529. Kondansatör: Meksefe
530. Konsantrasyon: Tekâsüf, kesafet
531. Konsept: Mefhum
532. Kontrol-Denetim:Murakabe
533. Konu: Sadet, mevzu, bahis
534. Konuksever: Misafirperver
535. Konum: Yer, mevki, mekân
536. Konuşkan: Hoşsohbet, bolâhenk
537. Konuşlanmak: Mevzilenmek
538. Kontrat-Sözleşme: Akit
539. Konut: Ev, bark, yuva, mesken, aşiyan
540. Koordinasyon-Uyum–Eşgüdüm: Ahenk, mutabakat
541. Kopya: Suret, nüsha, teksir
542. Kopya etmek, kopya çekmek: İstinsah(Müstensih)
543. Korgeneral: Birinci ferik
544. Koşul: Şart
545. Kovuşturma: Takibat
546. Kozmogoni: Kiyaniyat
547. Kozmoloji: Kevniyat
548. Kozmos-Acun-Evren: Kâinat, cihan, âlem
549. Köken: Menşe, kaynak
550. Kriter: Kıstas
551. Kronik: Müzmin
552. Kural: Kaide
553. Kuram–Teori: Nazariye
554. Kuramsal–Teorik: Nazarî
555. Kurmay: Erkanıharp
556. Kurul: Heyet, meclis
557. Kurultay: Umumî heyet
558. Kurum: Daire, müessese
559. Kuşku: Vesvese
560. Kutsal: Kutsi, mukaddes
561. Kültür-Kültürel: Hars-Harsî
562. Küresel-Global: Kürevî
563. Laik: Lâdinî
564. Lavabo: Leğençe
565. Lider–Şef–Önder: Öncü, kılavuz, server, peşrev, nakip
566. Likit: Sıvı, seyyal, mayi
567. Lirik: Rebabi
568. Lirizm: Garâmiyat
569. Lojik, Mantık
570. Lojistik: İkmal
571. Lojman: Meşruta
572. Lokal: Mahallî, mahfil
573. Lösemi: Kan kanseri, kansızlık
574. Macar: Engürüs
575. Maksimum: Azamî
576. Makyaj: Bezenmek
577. Mantalite: Zihniyet, kanaat, mantık
578. Mareşal: Müşir
579. Marjinal: Şâz
580. Mars: Merih
581. Mastürbasyon: İstimna (Elle istimna, istimna bilyed)
582. Matematik:Riyaziye
583. Materyalist, maddeci: Dehrî
584. Materyalizm: Maddiye
585. Mekanizma-Düzenek:Tertibat
586. Merkür: Utarit
587. Metafor-Eğretileme: Mecaz, istiare
588. Metot: Usul
589. Mineraloji: Madeniyat
590. Minimum: Asgarî
591. Mistisizm: Sırrîlik
592. Misyon: Şiar
593. Mit: Esatir
594. Modern-Çağdaş: Muasır, asrî
595. Modernizasyon: Muâsırlaşmak
596. Monopol: İnhisar
597. Monopolizeetmek: İnhisara almak
598. Monoton: Yeknesak, tekdüze
599. Mutlu: Mesut, bahtiyar, şâd, memnun, mesrur
600. Mutsuz: Bedbaht
601. Nativizm-Doğuştancılık: Fıtriye
602. Natüralist: Tabiiyun
603. Neden: Sebep
604. Negatif-Olumsuz: Menfi
605. Nesnel-Objektif: Afaki
606. Nicelik: Kemiyet
607. Nihilizm: Ademiye, hiççilik, leysiye
608. Nitelik: Keyfiyet, vasıf
609. Nostalji: Daüssıla, hasret
610. Objektif-Nesnel: Afaki
611. Objektivizm: Afakiye
612. Obligasyon: Tahvil
613. Odak: Mihrak
614. Okul: Mektep
615. Olanak: İmkân
616. Olası: Muhtemel, mümkün
617. Olasılık: İhtimal
618. Olay: Vak’a, hâdise
619. Olaycılık-Görüngücülük: Hâdisiye
620. Olgu: Vak’a
621. Olumsuz-Negatif: Menfi
622. Olumlu-Pozitif: Müspet
623. Oluşum: Teşekkül, tekevvün
624. Onama: Tasvip
625. Onarım: Tamirat, tamir
626. Onur: Haysiyet, şeref, izzetinefis
627. Onursal: Fahrî
628. Operasyon: Ameliyat
629. Optimist: Nikbin
630. Orantılı: Mütenasip
631. Organ: Uzuv
632. Organik: Uzvî
633. Organizma: Uzviyet
634. Orijinal-Özgün: Aslî, mahsus, kendine has, nev’i şahsına münhasır
635. Orijinalite: Yenilik, bedaat
636. Ortak: Şerik
637. Ortam: Vasat, muhit, çevre
638. Otomobil: Araba-zatülhareke
639. Otonom–Özerk: Muhtar
640. Otorite: Sulta
641. Oturum: Celse
642. Oy: Rey
643. Ödenek: Tahsisat
644. Ödev: Vazife, vecibe, külfet
645. Ödül: Mükafat
646. Ödün: Taviz
647. Ödünç: Karz
648. Öğe-Eleman: Unsur
649. Öğrenci: Talebe, talip, danişment
650. Öğreti–Doktrin: Meslek
651. Öğretim: Tedris, tedrisat
652. Öğretmen: Hoca
653. Ölçülülük: İtidal
654. Öncel: Selef
655. Öncelik: Takaddüm
656. Önder-Lider-Şef: Öncü, kılavuz, server, peşrev, nakip
657. Önemli: Mühim
658. Önemsemek: Ehemmiyet vermek
659. Ön görü: Basiret
660. Ön sezi: Hissikablelvuku
661. Öncel: Selef
662. Öneri: Teklif
663. Önerge: Takrir
664. Öngörü: Basiret
665. Önlem: Tedbir
666. Ön yargı: Peşin hüküm
667. Örgün: Teşkilatlı
668. Örgüt: Teşkilat
669. Örnek: Emsal, misal
670. Örnek: Numune
671. Örnekseme-Analoji: Kıyas
672. Örneğin: Meselâ, misal
673. Örtülü ödenek: Tahsisat-ı mesture
674. Örtüşmek: Tetabuk etmek
675. Övünç: İftihar
676. Öykü: Hikâye
677. Öz deyiş: Vecize
678. Öz veri: Fedakârlık
679. Özdeş: Aynı, eşit
680. Özdeşlik: Ayniyet
681. Özellik: Hususiyet
682. Özel: Hususî, Şahsî
683. Özellikle: Bilhassa
684. Özenti: Mukallit, taklitçi
685. Özerk–Otonom: Muhtar
686. Özet: Hulâsa
687. Özgü: Has, mahsus
688. Özgün–Orijinal: Aslî, mahsus, kendine has
689. Özlem: Hasret, tahassür
690. Özne: Fail
691. Öznel-Subjektif: Enfüsi, şahsi
692. Özür: Mazeret (İtizar)
693. Papağan: Dudu kuşu
694. Paratoner: Yıldırımsavar, siper-i saika
695. Parfüm-Aroma-Koku: Rayiha, amber, misk
696. Partner: Eş, arkadaş, şerik
697. Pasif: Münfail
698. Paralel: Muvazi
699. Part-Bölüm: Celse
700. Patriarşi–Patriarkel–Ataerkil: Pederşâhî
701. Pedofili: Tıfliyet
702. Periyodik: Mevkute
703. Perspektif–Bakış açısı: Noktainazar, zaviye
704. Plaj: Sahil, kumsal
705. Polarize: Müstaktap
706. Polemik: Münakaşa
707. Polonya: Lehistan
708. Popülasyon: Nüfus
709. Pozisyon–Durum: Mevki
710. Pozitif–Olumlu:Müspet
711. Pozitivizm: İsbatiye
712. Pratik: Amelî, tatbikî
713. Prensip–İlke: Umde
714. Prestij-Saygınlık: İtibar
715. Problem–Sorun: Mesele
716. Profesör: Müderris
717. Proje-Tasarı: Lâyiha, tasavvur, resmiye
718. Prosedür–Yöntem: Usul
719. Protokol: Teşrifat
720. Provokasyon: Tahrik
721. Puzzle: Muarrak
722. Radikal: Cezrî, kökten
723. Rastlantı: Tesadüf
724. Reaksiyon-Tepki: Aksülamel
725. Realizm: Hakikiye
726. Referans:Mısdak
727. Rektör: Müşrif
728. Revize etmek: Gözden geçirmek
729. Rol model: Mukteda, muktedabih, hüsneyihasene, numuneyiimtisal
730. Rölativizm, Görecilik, Bağıntıcılık: İzafiye
731. Röntgenlemek: Tecessüs etmek
732. Röportaj: Mülâkat
733. Sabotaj: Baltalama
734. Sağ duyu: Aklıselim
735. Sakınca: Mahzur, beis
736. Saldırgan–Agresif: Mütecaviz, azgın
737. Saldırı: Hücum, taarruz, tecavüz
738. Sanal: Mevhum
739. Sanık: Zanlı, şüpheli, maznun
740. Santral: Merkez
741. Saptamak: Tespit etmek
742. Sarkaç: Rakkas
743. Sarmal: Helezonî, yılankavi
744. Satürn: Zuhal
745. Savaş: Harp, muharebe, cihat, mücahede, cidal, cenk, mücadele
746. Savunmak: Müdafaa etmek
747. Sayaç: Muaddit
748. Saydam-Transparan: Şeffaf
749. Saygı: Hürmet
750. Saygın: Muteber
751. Saygınlık–Prestij: İtibar
752. Sayın: Muhterem
753. Sayıştay: Divân-ı muhasebat
754. Sayman: Muhasip, muhasebeci
755. Saylav: Mebus, milletvekili
756. Seçmen: Müntehip
757. Sekreter: Kâtip
758. Sembol: Remz
759. Sempati: Alâka
760. Sempatik: Sıcakkanlı
761. Semptom: Alâmet, âraz
762. Senfoni: Tannâne
763. Senkron: Eş zaman, eş zamanlı
764. Sentez: Terkip
765. Septisizm: Şüphecilik
766. Serüven: Macera, sergüzeşt
767. Servis: Hizmet
768. Sevgi: Muhabbet
769. Sezgi: Seziş, tahaddüs
770. Sezon: Mevsim
771. Sıkı yönetim: Örfî idare
772. Sınav: İmtihan
773. Sınır: Hudut, had
774. Sınırlandırmak: Tahdit etmek
775. Simetri: Tenazur
776. Simetrik: Mütenazır
777. Simge: Remiz, timsal
778. Sindirim: Hazım
779. Sinerji: Teşrik-i mesai
780. Sinirli-sinirlenmek(Sinir-sinirler): Asabi-asabileşmek (Asab-Âsâb)
781. Sinüs: Ceyp
782. Sirkülasyon: Tedavül
783. Sistem-Düzen: Nizam, tertip
784. Somali: Zeyla
785. Somut: Mutlak, müşahhas (Lâ-bi-şart-şey)
786. Sonbahar: Güz
787. Sonsuz: Ebedî
788. Sonuç: Netice
789. Sorgu: Sual, istintak
790. Soru: Sual
791. Sorun-Problem: Mesele
792. Sorumluluk: Mesuliyet, vebal
793. Sosyal-Toplumsal: İçtimaî
794. Sosyete: Cemiyet
795. Sosyoloji: İçtimaiyat
796. Soyut: Mücerret (Bi-şart-lâ-şey)
797. Sömürge: Müstamere (istismar edilen)
798. Sömürü: İstismar
799. Söylem: İfade, cerbeze
800. Söylenti: Rivayet
801. Söyleşi: Hasbihâl, sohbet, musahabe
802. Söylev: Nutuk
803. Söyleyiş: Telâffuz, mahreç
804. Söz konusu: Mevzubahis
805. Sözel: Lafzi, şifahi
806. Sözcük: Kelime
807. Sözleşme–Kontrat: Akit
808. Sözlük: Lügat
809. Spekülasyon: Muâkale
810. Spiritüalizm: Ruhiye
811. Spontane-Doğaçlama: İrticalen
812. Subay: Zabit
813. Subjektif–Öznel: Enfüsi, şahsî
814. Sunu-Sunum: Arzuhâl, arz
815. Sükse: Muvaffakiyet
816. Süre: Müddet, vakit, zaman, vade, mühlet
817. Süreç: Vetire
818. Statik: Rükudi
819. Sterilizasyon: Tâkim
820. Stokçu: Muhtekir, istifçi, vurguncu
821. Stokçuluk: İhtikâr, istifçilik, vurgunculuk
822. Stres: Gam, gussa, kasvet, keder, melâl, inkisar, ızdırap, hüzün, kahır, ye’is, efkar, tasa, dert, mihnet, elem, üzüntü, sıkıntı, endûh, gerginlik, buhran, hafakan
823. Şans: Talih, baht
824. Şef-Önder-Lider: Öncü, kılavuz, server, peşrev, nakip
825. Şema: Sime
826. Şölen: Ziyafet
827. Tabu: Lâ-misas
828. Tanı:Teşhis
829. Tanım: Tarif
830. Tanımlamak: Tariflemek
831. Tanrısal: İlâhî
832. Tapınak: İbadethane, mabet
833. Tapmak: İbadet etmek
834. Tarım: Ziraat
835. Tasarı–Proje: Lâyiha, tasavvur, resmiye
836. Tasarım: Tasavvur
837. Taslak: Müsvedde
838. Taşınmaz mal: Gayrimenkul
839. Teğmen: İkinci mülâzım
840. Tekil: Müfret
841. Teknoloji: Fenniyat
842. Tekst: Metin, teksir
843. Temel: Bünyad
844. Terim: Istılah
845. Termometre: Mizanülhararet
846. Testis: Haya, husye
847. Teoloji: İlâhiyat
848. Teori-Kuram: Nazariye
849. Teorik-Kuramsal: Nazarî
850. Tepki–Reaksiyon: Aksülamel
851. Tıpkı çekim–Fotokopi: Teksir
852. Tikel: Cüz’i
853. Tinsel: Ruhî, manevî
854. Toplam: Yekûn
855. Toplar damar-Atar damar: Verit, şiryan
856. Topluluk: Camia
857. Toplumsal-Sosyal: İçtimaî
858. Tölerans: Müsaafe
859. Tören: Merasim
860. Trafik: Seyrüsefer
861. Transformatör: Muhavvile
862. Transilvanya: Erdel
863. Transparan–Saydam: Şeffaf
864. Trend: Temayül
865. Tolerans: Tesâmüh
866. Tugay: Livâ
867. Tuğgeneral: Mirlivâ
868. Tutku: İhtiras
869. Tutuklu: Mevkuf
870. Tuvalet: Helâ, ayakyolu, abdesthane, kademhane, yüznumara
871. Tüm: Bütün
872. Tümce: Cümle
873. Tümdengelim: Talil
874. Tümel: Küllî
875. Tümevarım: İstikra
876. Tümgeneral: İkinci ferik
877. Tümleç: Mütemmim
878. Türev: Müştakât
879. Tüzel: Hükmî
880. Uçak: Tayyare
881. Uğraş-Uğraşı: İştigal, meşgale, meşguliyet, cidal (mücadele)
882. Ulus: Millet
883. Ulusal:Millî
884. Uluslararası–Enternasyonal: Beynelmilel
885. Uyak: Kâfiye
886. Uyanık: Müteyakkız
887. Uyarı: İkaz
888. Uygar: Medenî
889. Uygarlık: Medeniyet
890. Uygulamak: Tatbik etmek
891. Uygun: Mutabık
892. Uygun: Müsait, münasip, reva
893. Uyruk: Tebaa
894. Uyum–Eşgüdüm–Koordinasyon: Ahenk, mutabakat
895. Uyuşmazlık: İhtilâf
896. Uzay: Feza
897. Uzman: Mütehassıs, mahir
898. Üniversite: Darülfünun, camia
899. Üretim: İstihsal
900. Ürün: Mahsul
901. Üsteğmen: Birinci mülâzım
902. Üye: Âzâ
903. Vajina: Rahim
904. Varsayım–Hipotez: Faraziye
905. Venüs: Zühre
906. Verimli: Bereketli, mümbit, mahsuldar
907. Verimlilik: Mahsuldarlık
908. Versiyon: Nüsha, sürüm
909. Vize: Tezkere
910. Yadsıma: İnkâr etme
911. Yakınma: Serzeniş
912. Yanılgı: Hata, yanlış
913. Yanıltmaca: Mugalata, safsata
914. Yanıt: Cevap
915. Yapı: Bina
916. Yapıt: Eser
917. Yaptırım: Müeyyide
918. Yaratık: Mahlûk
919. Yaradılış: Hilkat
920. Yarbay: Kaymakam
921. Yargıç: Hâkim
922. Yargıtay: Temyiz mahkemesi
923. Yasa dışı: Gayrimeşru
924. Yasa: Kânun, hukuk
925. Yasama: Teşri
926. Yaşam: Ömür, dirlik (Hayatkullanılamaz, sıfattır.)
927. Yaşlı: İhtiyar
928. Yatay: Ufkî
929. Yayımlamak: Neşretmek
930. Yayın: Neşriyat
931. Yazar: Müellif, muharrir
932. Yazılı: Muharrer
933. Yazım: İmlâ
934. Yazıt: Kitabe
935. Yazman: Kâtip
936. Yenilgi: Mağlubiyet
937. Yerleşik: Mukim
938. Yerleşke-Kampüs, Kompleks: Külliye, mesken
939. Yetenek: Kabiliyet
940. Yeter: Kâfi
941. Yetki: Salâhiyet
942. Yetkin-Yetkinlik: Kâmil-Kemal
943. Yetmek: Kâfi gelmek
944. Yönelmek: Teveccüh etmek
945. Yönetici–Yönetmen: Müdür, idareci
946. Yönetim: İdare
947. Yönetmek: İdare etmek
948. Yöntem-Prosedür: Usul
949. Yurttaş: Vatandaş
950. Yükümlülük: Mükellefiyet
951. Yürürlük: Mer’iyet, meriyülicra
952. Yüzeysel: Sathî, sığ
953. Yüzyıl: Asır
954. Zaman aşımı: Mürur-i zaman
955. Zor: Cebr
956. Zorunda olmak: Mecbur olmak
957. Zorunlu: Zarurî, mecburî
958. Zorunluluk: Mecburiyet, zaruret, ıztırar